Devín ligt op tien kilometer van het centrum van Bratislava, op een rots boven de plek waar de Morava in de Donau stroomt. Die rivieren vormen hier de grens met Oostenrijk. De burcht werd in 1809 door Napoleons troepen opgeblazen en is sindsdien ruïne; aan de voet staat een monument voor de mensen die bij een vluchtpoging over deze grens omkwamen.
Een plek die om zijn ligging bestaat
De rots van Devín steekt uit op precies het punt waar de Morava in de Donau uitkomt. Dat is een strategisch punt van de eerste orde: wie hier zit, beheerst de scheepvaart op twee rivieren en de landweg ertussen.
Mensen hebben dat vroeg begrepen. Er zijn sporen van bewoning uit de steentijd, en in de Romeinse tijd hoorde de plek bij het grensstelsel langs de Donau. In de negende eeuw bouwde vorst Rastislav er een versterking, in de tijd van het Groot-Moravische Rijk.
Dat laatste maakt Devín tot een plek met symbolische lading. Groot-Moravië geldt als de eerste staatkundige vorm waarin Slaven in deze streek samenleefden, en de missie van Cyrillus en Methodius, die het Slavisch schrift brachten, hoort bij diezelfde periode. In de negentiende eeuw werd Devín daarom een pelgrimsoord voor de Slowaakse nationale beweging.
Van koninklijke grensburcht tot ruïne
In de middeleeuwen was Devín een koninklijke grensburcht van het koninkrijk Hongarije. De muren die u nu ziet, dateren grotendeels uit die periode en uit de latere verbouwingen door adellijke families.
In 1809 maakten Napoleons troepen er een einde aan. Zij bliezen de burcht op tijdens de veldtocht tegen Oostenrijk, en er is nooit meer herbouwd. Wat overbleef is een muurwerk op een rots, met hier en daar een toren.
Het bekendste onderdeel is de Maagdentoren, een smalle wachttoren op een uitstekende rotspunt. Over dat torentje bestaan verhalen van springende jonkvrouwen die alle drie evenveel historische grond hebben, namelijk geen.
De Poort van de Vrijheid
Onder de burcht, op de landtong waar de rivieren samenkomen, staat sinds 17 november 2005 de Brána slobody, de Poort van de Vrijheid. Het monument is van Petr Meszároš en stelt een poort voor die met kogelgaten is doorzeefd.
Het herdenkt de mensen die tussen 1945 en 1989 omkwamen bij een poging de grens met Oostenrijk over te steken. Meer dan 400 mensen verloren daarbij het leven; de meesten werden doodgeschoten.
De grens liep hier letterlijk door het water. Wie in Devín stond en naar de overkant keek, keek naar het Westen, en dat maakte deze plek tot een van de zwaarst bewaakte stukken van het IJzeren Gordijn. Van de prikkeldraad en de wachttorens is niets bewaard; het monument is wat er staat.
De combinatie is opvallend: een burcht die het Slowaakse nationale verhaal draagt, met aan de voet een monument dat herinnert aan een regime dat datzelfde nationale verhaal gebruikte.
Wat u ziet en hoe lang u nodig hebt
Het terrein is open en u loopt er vrij rond. Er is een museale afdeling met vondsten uit de opgravingen, en er zijn panelen die de bouwfasen uitleggen.
De klim naar de bovenste delen gaat over trappen en duurt een kwartier. Boven aangekomen kijkt u over de samenvloeiing, over Oostenrijk aan de overkant en stroomafwaarts richting Bratislava.
Reken op anderhalf tot twee uur voor het terrein en het monument samen. Als halve dag vanuit Bratislava is het de meest gemaakte uitstap, en terecht.
In de zomer worden er ridderspelen en historische markten gehouden. Die trekken veel publiek en veranderen het karakter van het bezoek; wie de rust zoekt, kijkt de agenda na.
Met de bus, de boot of de fiets
Met de auto rijdt u vanaf het centrum van Bratislava in ongeveer twintig minuten. Er is een parkeerterrein aan de voet van de rots.
Er rijdt een stadsbus vanaf het busstation onder de SNP-brug. Dat is de eenvoudigste manier zonder auto en duurt een half uur.
De aardigste route is over het water. In het zomerseizoen vaart een boot vanaf de kade in Bratislava naar Devín, stroomopwaarts over de Donau. De vaartijd is ongeveer een uur en u ziet de burcht vanaf het water opdoemen, wat het beste aanzicht is dat er is.
Er loopt ook een fietspad langs de Donau, onderdeel van de Donauroute. Vanaf het centrum is het ongeveer twaalf kilometer over vlak terrein.
De rivieren en wat er langs groeit
De landtong bij Devín is een natuurgebied. Waar de Morava in de Donau stroomt liggen uiterwaarden die decennialang onbereikbaar waren omdat ze in de grenszone lagen, en die daardoor ongestoord zijn gebleven.
Dat is een terugkerend verschijnsel langs het voormalige IJzeren Gordijn: de strook waar niemand mocht komen, is nu de strook met de rijkste natuur. Langs de Morava liggen moerasweiden die tot de best bewaarde van Midden-Europa horen.
Er lopen wandelpaden en er staan uitkijkposten voor vogels. Bevers zijn teruggekeerd, en in het voorjaar staan de weiden onder water.
Vanaf Devín loopt een fietsroute langs de Morava naar het noorden, over de dijk. Die verbindt met het netwerk aan Oostenrijkse zijde via een fietsbrug die pas in deze eeuw is aangelegd, op een plek waar veertig jaar lang prikkeldraad stond.
Wijn aan de voet van de rots
Devín hoort bij de wijnstreek van de Kleine Karpaten, en aan de voet van de rots liggen hellingen die al eeuwen worden bewerkt. Het dorp heeft enkele kleine wijnhuizen die op afspraak of op vaste dagen openen.
Dat maakt de combinatie voor de hand liggend: burcht in de ochtend, wijn in de middag, terug met de bus. Wie zelf rijdt, houdt rekening met de nullimiet die in Slowakije zonder marge geldt.
Iets verderop, in Devínska Nová Ves, ligt het natuurgebied Sandberg: een oude zandafgraving waar fossielen uit de tijd dat hier een zee lag aan de oppervlakte komen. Er is een leerpad en het is gratis toegankelijk.
Die drie samen, burcht, wijn en zandberg, vullen een dag zonder dat u de stad verder dan tien kilometer verlaat.
