Slowakije heeft honderden warmwaterbronnen en een handvol grote thermale parken die daarop draaien. Tatralandia bij Liptovský Mikuláš en Bešeňová in dezelfde streek zijn de bekendste; beide halen hun water uit boringen van bijna twee kilometer diep, waar het op ruim 60 graden bovenkomt. Naast die parken bestaat een oudere traditie van kuuroorden, en dat is iets heel anders.
Waarom er zoveel warm water is
Slowakije ligt op een geologisch actieve rand van de Karpaten, met breuklijnen die diep in de aardkorst reiken. Regenwater zakt door die breuken weg, warmt op en komt elders weer omhoog. Op ruim 1.500 plaatsen in het land is thermaal of mineraalwater aangeboord of komt het vanzelf naar boven.
De warmste bronnen zitten in de laagvlakten en in de dalen langs de bergketens. In het Liptov-dal, tussen de Lage en de Hoge Tatra, is het water op ongeveer 2.000 meter diepte tussen 60 en 61 graden. Bij Bešeňová komt het uit een boring van 1.987 meter met een brontemperatuur van 60,5 graden; bij Tatralandia uit ongeveer 2.500 meter met 60,7 graden.
Dat water is te heet om zo in een bad te laten lopen. Het wordt gekoeld tot tussen 30 en 40 graden, afhankelijk van het bassin en het seizoen. In de winter voelen die bassins warmer aan dan in de zomer, en dat is precies waarom deze parken in januari volzitten.
De grote parken
Tatralandia bij Liptovský Mikuláš is het grootste aquapark van Slowakije en een van de grootste van Midden-Europa. Het combineert thermaal water met zoutwaterbassins, ongeveer 26 glijbanen, 14 baden en 19 sauna's. Een deel is overdekt en het hele jaar open.
Bešeňová, twintig minuten verderop, is rustiger en meer op baden gericht dan op glijbanen. Er zijn buitenbassins met uitzicht op de bergen, binnenbaden en een wellnessafdeling. Het water is er sterk mineraalhoudend en oranjebruin van kleur op de randen, wat aan het ijzergehalte ligt.
Beide liggen in het Liptov-dal, op een half uur van het skigebied Jasná en van de grotten in de Demänovská-vallei. Die nabijheid is de reden dat deze streek de meest bezochte vakantiestreek van het land is.
Elders in het land zijn er meer: Podhájska in het zuiden staat bekend om zeer mineraalrijk water, en Aquacity Poprad ligt binnen zicht van de Hoge Tatra.
Kuuroorden zijn iets anders
Naast de aquaparken bestaat in Slowakije een oudere traditie: de kúpele, de kuuroorden. Piešťany, Bardejovské Kúpele, Trenčianske Teplice en Lúčky behoren daartoe.
Dat zijn geen recreatiebaden maar medische instellingen, met artsen, behandelingen en verwijzingen. Piešťany is het bekendste; het staat sinds de negentiende eeuw bekend om zijn zwavelhoudende modder, gebruikt bij reumatische aandoeningen.
De meeste kuuroorden hebben inmiddels ook een afdeling die zonder verwijzing toegankelijk is, met bassins en wellness. Maar de sfeer is anders: geen glijbanen en geen muziek, wel kuurparken, wandelpaden en gebouwen uit de negentiende eeuw.
Wie rust zoekt, kiest een kuuroord. Wie met kinderen komt, een aquapark. Het verschil is groot genoeg dat het loont om vooraf te weten waar u naartoe gaat.
Kosten, drukte en praktische zaken
Een dagkaart voor een groot aquapark ligt in de orde van 25 tot 35 euro voor een volwassene, met kortingen voor korte bezoeken van drie of vier uur. Kuuroorden rekenen doorgaans minder voor dagtoegang tot de bassins.
De drukste momenten zijn de kerstvakantie, de Slowaakse en Poolse voorjaarsvakanties en regenachtige zomerdagen. Op zo'n dag is de wachttijd bij de kassa aanzienlijk; online kopen scheelt tijd.
Badmuts is in Slowaakse kuurbaden soms verplicht, in aquaparken niet. In sauna's is textielvrij de norm, en dat is er ook echt de norm; wie daar moeite mee heeft, kan de sauna-afdeling overslaan zonder het bad te missen.
Een handdoek en badjas huren kan meestal ter plaatse, maar zelf meenemen is goedkoper. Sloten voor de kluisjes zitten in het polsbandje verwerkt, waarmee u ook ter plaatse betaalt en aan het einde afrekent.
Wanneer een bad de beste keuze is
De thermale baden zijn het sterkst als tegenhanger, niet als hoofdbestemming. Een dag in de Tatra met regen, een dag waarop de kabelbanen wegens wind stilstaan, of een dag na een lange wandeling: dat zijn de momenten waarop deze parken hun waarde bewijzen.
In de winter geldt hetzelfde voor wintersporters. Wie in Jasná skiet, heeft twee grote thermale parken op een half uur rijden, en dat is een uitkomst voor gezelschappen waarin niet iedereen de hele week skiet.
De buitenbassins zijn bij vorst op hun mooist. Het water is rond de 30 graden, de lucht ver onder nul, en het damp slaat zichtbaar van het oppervlak. Dat is het beeld dat het meest wordt gefotografeerd en het is niet overdreven.
Wat er in het water zit
De samenstelling verschilt per bron en dat bepaalt waarvoor het water wordt gebruikt. Bešeňová heeft sterk mineraalhoudend water met veel calcium en magnesium, wat de oranjebruine aanslag op de randen verklaart.
Podhájska in het zuiden heeft water met een zoutgehalte dat vergelijkbaar is met dat van de Dode Zee, wat het een aparte plaats geeft onder de Slowaakse baden. Piešťany draait om zwavel en om de modder die daaruit ontstaat.
De genezende werking die aan deze bronnen wordt toegeschreven, is per aandoening en per bron verschillend onderbouwd. In de Slowaakse kuurgeneeskunde worden ze bij reumatische en bewegingsaandoeningen ingezet, met verwijzingen die door de zorgverzekering worden vergoed; dat is een ander regime dan wat een dagbezoeker doet.
Voor recreatief baden is de samenstelling vooral merkbaar aan de geur en aan de huid. Zwavelhoudend water ruikt onmiskenbaar, en na een uur in sterk mineraalhoudend water voelt de huid anders aan dan na een gewoon zwembad.
