Štrbské Pleso is tegelijk een gletsjermeer en het hoogstgelegen dorp van Slowakije, op 1.346 meter. Het is het drukste vertrekpunt van de Hoge Tatra en tegelijk de plek waar u met de minste inspanning bergen ziet: de rondwandeling om het meer duurt drie kwartier en is vlak. Kom vroeg of laat op de dag; tussen elf en drie is het er vol.
Een meer dat door ijs is achtergelaten
Pleso is het Slowaakse woord voor een bergmeer van glaciale oorsprong. Štrbské Pleso is er met ongeveer 20 hectare een van de grootste van, ontstaan doordat een gletsjer bij het terugtrekken een wal van puin achterliet die het smeltwater vasthield.
Het water is donker en helder. Op windstille ochtenden staat de kam van de Tatra er compleet in weerspiegeld, en dat is precies het beeld waarvoor mensen hier komen. Later op de dag zorgt de wind ervoor dat dat verdwijnt, wat een praktisch argument is om vroeg te zijn.
De wandeling rond het meer is ongeveer 2,5 kilometer lang, vlak en verhard. Hij is toegankelijk met een kinderwagen en met een rolstoel te doen. Dat maakt Štrbské Pleso tot de enige plek in de Hoge Tatra waar het hooggebergte binnen bereik ligt zonder klim.
Het hoogste dorp van het land
Rond het meer ligt een nederzetting die eind negentiende eeuw ontstond als kuuroord. De hoogteligging en de droge, schone berglucht golden destijds als heilzaam bij longaandoeningen, en de sanatoria die daaruit voortkwamen bestaan deels nog.
Dat verklaart het gemengde beeld van de bebouwing. Naast houten pensions uit de kuurtijd staan grote betonnen complexen uit de jaren zeventig, gebouwd toen hier in 1970 de wereldkampioenschappen noords skiën werden gehouden. De skischansen uit die periode staan er nog en zijn van ver zichtbaar.
Het dorp ligt op 1.346 meter en is daarmee de hoogste permanente nederzetting van Slowakije. In de winter betekent dat sneeuwzekerheid; in de zomer dat het er 's avonds ook in augustus fris wordt. Een trui hoort in de tas, ook bij een dagtocht.
Wandelingen die hier beginnen
Vanaf het meer vertrekken paden in verschillende richtingen. Naar het Popradské pleso loopt u in ongeveer anderhalf uur, over een breed pad dat geleidelijk klimt. Bij dat meer staat een hut waar u kunt eten, en het is een van de weinige plekken in de Tatra waar dat zonder stevige klim bereikbaar is.
Vanaf het Popradské pleso loopt de route verder naar de Rysy, de hoogste top waar u zonder gids mag komen. Reken vanaf Štrbské Pleso op zeven tot negen uur heen en terug. Dat is een volledige dag, geen uitstapje.
Naar het Mlynická dolina, het Molendal, klimt u naar de waterval Skok en verder naar de pas Bystré sedlo. Die tocht wordt vaak als lus gelopen via het Furkotská dolina en duurt zes tot zeven uur. Dat is een van de mooiste dagtochten van de Tatra en tegelijk een die u alleen tussen half juni en eind oktober mag lopen.
De tandradbaan naar Štrba en de elektrische bergtrein naar Poprad maken het mogelijk om hier zonder auto te komen. Die verbindingen zijn ouder dan de meeste bezoekers verwachten en rijden het hele jaar.
Wanneer u beter komt
De drukte is het grootste bezwaar. In juli en augustus staan de parkeerplaatsen tegen tienen vol, en bij grote drukte wordt de toegangsweg afgesloten. De rondgang om het meer is dan een file van wandelaars.
Vroeg op de dag is het een andere plek. Voor achten is het stil, is het water spiegelglad en heeft u het pad voor uzelf. Hetzelfde geldt voor de avond: na een uur of zes trekken de dagbezoekers weg.
De winter is verrassend rustig aan de meerzijde, omdat skiërs zich op de pistes bevinden. Het meer bevriest en het pad eromheen wordt sneeuwvrij gehouden. In die maanden is dit een van de weinige plekken in de Tatra waar u zonder uitrusting toch het hooggebergte in het zicht hebt.
September blijft de beste maand: helder, rustig en met de kleuren van het larikshout in de dalen.
Waar u op moet letten
Zwemmen in het meer is niet toegestaan. Štrbské Pleso ligt in het nationaal park en het water dient als leefgebied, niet als recreatieplas. Wie wil zwemmen, gaat naar een van de thermale baden in het dal.
Parkeren is betaald en niet goedkoop. Wie langer blijft, kan beter met de bergtrein komen; die verbindt Štrbské Pleso met Starý Smokovec en Tatranská Lomnica en rijdt regelmatig.
De horeca rond het meer is duurder dan elders in Slowakije, wat gebruikelijk is op een plek met dit bezoekersaantal. Een dagmenu in Poprad of Liptovský Mikuláš kost de helft. Wie zuinig reist, eet in het dal en neemt hierboven alleen koffie.
De schansen en het jaar 1970
Aan de rand van het dorp staan twee skischansen die van ver zichtbaar zijn en die het silhouet van Štrbské Pleso bepalen. Ze zijn gebouwd voor de wereldkampioenschappen noords skiën van 1970, de eerste die buiten Scandinavië en de Alpen werden gehouden.
Die kampioenschappen hebben het dorp veranderd. Er kwamen hotels, een sportcomplex en de betonnen bouw die naast de houten kuurpensions staat. Voor het karakter van de plek was dat geen winst, maar het verklaart waarom een dorp op 1.346 meter hoogte een infrastructuur heeft die er niet bij past.
De langlaufloipes uit die tijd zijn er nog en behoren tot de beste van het land. In de winter is dit de plek voor langlaufen; de schansen worden nog steeds gebruikt voor wedstrijden.
Wie omhoog kijkt naar die betonnen aanloop en zich afvraagt wat dat gevaarte in een nationaal park doet: het stond er eerder dan de huidige beschermingsregels.
