Slovenský raj is een nationaal park van kloven waar u niet doorheen wandelt maar doorheen klimt, over ladders, treden en bruggen. Het verkeer gaat in één richting: altijd stroomopwaarts. De bekendste kloof, Suchá Belá, is 3,7 kilometer lang met ongeveer 420 meter stijging en duurt zo'n twee uur. U betaalt een bescheiden toegangsbedrag bij de ingang van elke kloof.
Een park dat u alleen omhoog doorkruist
Het Slowaaks Paradijs ligt tussen de Hoge Tatra en de Slowaakse Karst, en verschilt van beide. Het is geen hooggebergte en geen grottengebied, maar een kalkplateau dat door beken is opengesneden. Die insnijdingen, de tiesňavy, zijn plaatselijk zo nauw dat er nauwelijks licht in valt.
De manier om er doorheen te komen is uitgedacht in de negentiende eeuw en sindsdien uitgebouwd: houten en metalen ladders, treden in de rots, kettingen en bruggetjes, precies daar waar de beek zelf de doorgang verspert. De foto boven dit artikel toont dat systeem in zijn eenvoudigste vorm, een ladder pal naast het vallende water.
Het verkeer door de kloven is eenrichtingsverkeer, uitsluitend stroomopwaarts. Dat is geen advies maar een parkregel, en het is ook logisch: op een natte ladder omhoog klimmen is aanmerkelijk veiliger dan omlaag. Wie terug wil, neemt bovenaan een gewone wandelroute over het plateau.
Suchá Belá en de andere kloven
Suchá Belá is de bekendste en de best bereikbare. Het startpunt ligt direct bij het toeristische centrum Podlesok, wat de kloof toegankelijk maakt en tegelijk verklaart waarom hij het drukst is. De route is 3,7 kilometer, overwint ongeveer 420 meter en kost gemiddeld twee uur.
Piecky is iets langer en aanmerkelijk rustiger. Kyseľ was jarenlang gesloten na een brand en is met nieuwe voorzieningen weer open. Veľký Sokol is de langste en de meest afgelegen; wie het gevoel wil hebben alleen te zijn, gaat daarheen.
Het Prielom Hornádu is een ander verhaal. Dat is geen kloof omhoog maar een route langs de rivier Hornád, over loopbruggen en treden die in de rotswand hangen. Hij loopt in beide richtingen en is met ongeveer elf kilometer een dagtocht op zichzelf.
Alle kloven zijn te combineren met de hoogvlakte erboven, waar bredere paden door bos lopen. De gebruikelijke opzet is: één kloof omhoog, over het plateau terug. Reken voor zo'n lus op vier tot zes uur.
Toegang, kosten en de regels
Bij de ingang van elke kloof staat een kassa waar u een bezoekersbijdrage betaalt. Het gaat om enkele euro's per persoon per dag, waarmee het onderhoud van de ladders en bruggen wordt betaald. Dat onderhoud is voortdurend nodig: hout en staal in permanent nat milieu gaan niet lang mee.
Honden zijn in de kloven niet toegestaan, en dat is geen kwestie van beleid maar van praktijk: een hond komt de ladders niet op. Kinderen kunnen mee vanaf een jaar of acht, mits ze zelfstandig klimmen en niet bang zijn voor hoogte.
Bij hevige regen of hoog water worden kloven gesloten. Dat gebeurt in het voorjaar regelmatig, wanneer het smeltwater de beken vult. Controleer voor vertrek de status; de parkbeheerder publiceert die per kloof.
Winterse doorgang is niet mogelijk. De kloven zijn in de koude maanden dicht, deels om veiligheidsredenen en deels omdat de ladders onder ijs verdwijnen.
Wat u aantrekt en meeneemt
Natte voeten zijn onvermijdelijk. Op verschillende plaatsen loopt u door de beek of over stenen die net onder water staan. Schoenen met een stevige zool en goede grip zijn belangrijker dan waterdichtheid; sandalen en gymschoenen zijn een slecht idee.
Handschoenen zijn nuttig. De kettingen en ladders zijn koud en ruw, en op sommige plekken trekt u zich half omhoog. Dunne werkhandschoenen volstaan.
Een rugzak die u op de rug houdt, is beter dan een schoudertas. Op de ladders hebt u beide handen nodig, en een tas die naar voren zwaait duwt u van de sport af.
Wat u kunt laten: klimuitrusting. De kloven vragen geen touwen of harnas. Het is stevig klauteren, geen klimmen, en de voorzieningen zijn gemaakt voor wandelaars.
Wanneer u het beste komt
Het seizoen loopt ruwweg van mei tot oktober, met de kanttekening dat mei nat is. Juni en september zijn de beste maanden: de kloven zijn open, het water is gezakt en de drukte is beheersbaar.
In juli en augustus is de parkeerplaats bij Podlesok op zonnige ochtenden voor negen uur vol. Op de ladders ontstaat dan een rij, en omdat het verkeer eenrichting is, kunt u niet uitwijken. Wie in de zomer gaat, vertrekt vroeg.
Oktober is stil en mooi, maar de kloven liggen in de schaduw en het wordt er koud. Een tweede laag hoort dan in de rugzak.
De combinatie met Spišský hrad ligt voor de hand: de grootste burchtruïne van het land ligt op ongeveer een half uur rijden. Een dag klimmen en een dag burcht maakt van deze hoek van Slowakije een logisch verblijf van twee tot drie nachten.
Slapen en de omgeving
Podlesok is de bekendste uitvalsbasis, met een camping en enkele pensions direct bij de ingang van Suchá Belá. Het is praktisch en in het hoogseizoen vol.
Čingov, aan de andere kant van het park, is rustiger en de logische ingang voor het Prielom Hornádu. Dedinky ligt aan een stuwmeer aan de zuidzijde en is de stilste van de drie.
Spišská Nová Ves is de stad in de buurt en heeft het meeste aanbod aan hotels en restaurants. Vanaf daar rijdt u in een half uur naar elk van de ingangen, wat het een verstandige basis maakt voor wie meerdere dagen blijft.
De combinatie met Spišský hrad en Levoča is voor de hand liggend: allebei op een half uur, en allebei precies het tegenovergestelde van een dag in een kloof.
